Hoger grondwater kan helpen bij koel houden Nederland tijdens hittegolven

Posted on

In de strijd tegen steeds extremere droogte moeten we regenwater minder snel afvoeren in de winter en beter vasthouden in de zomer. Dat advies van droogte-experts kan mogelijk ook helpen het landschap beter bestand te maken tegen schade door hittegolven, zeggen klimaatonderzoekers tegen NU.nl.

In 2019 werd het in Nederland voor het eerst warmer dan 40 graden, waarmee het oude hitterecord verbrijzeld werd. Zulke zomerhitte komt steeds vaker voor: de warmste dag van het jaar is nu al gemiddeld 4 graden warmer dan in 1900. En juist die hoogste temperaturen zijn schadelijk, voor de gezondheid, de landbouw en de natuur.

Een van de verklaringen voor die sterke toename is uitdroging van de Nederlandse bodem. Bij hogere temperaturen verdampt er meer water, tot het punt dat er in planten en bodem een watertekort ontstaat. Omdat verdamping koelend werkt, is dat ook het punt dat de temperaturen verder omhoog schieten.

Zomerhitte neemt snelst toe op droge zandgronden

Structurele uitdroging speelt vooral op de zandgronden in het oosten en zuiden van het land. NU.nl vroeg daarom bij het KNMI na of de toename van zomerhitte nog sterker is bij zijn meetstations op zandgrond, en juist minder bij meetstations in poldergebieden, waar het grondwater veel constanter is.

Daaruit blijkt dat zomerhitte de afgelopen tientallen jaren het snelst is toegenomen in Drenthe, Twente en Noord-Brabant. Dat zijn ook gebieden waar het grondwater dieper is weggezakt.

“De toename van zomerhitte gaat op zandgrond gemiddeld ongeveer 50 procent sneller dan in poldergebieden”, zegt KNMI-onderzoeker Peter Siegmund. Hij houdt wel een slag om de arm bij het vergelijken van meetstations. “Behalve grondsoort zijn ook andere zaken van belang, zoals de afstand tot de zee.”

De toename van zomerhitte gaat in Gilze-Rijen (droge zandgrond) 30 procent harder dan in Cabauw (polder). Deze meetpunten liggen even ver van zee.

De toename van zomerhitte gaat in Gilze-Rijen (droge zandgrond) 30 procent harder dan in Cabauw (polder). Deze meetpunten liggen even ver van zee.

Foto: KNMI

Droogte en hitte kunnen elkaar in toekomst verder versterken

Het is goed om hitte mee te wegen in de discussie over grondwaterherstel, zegt Wilco Hazeleger, hoogleraar klimaatwetenschap aan de Universiteit Utrecht. Hij wijst erop dat onze zomers nog heter worden, en waarschijnlijk ook droger. Hitte en droogte kunnen elkaar dan ook nog verder aanwakkeren.

“Er is een punt dat bodemvocht zo ver afneemt dat verdamping vrijwel geheel wegvalt en temperaturen nog verder omhoog schieten. Dat gebeurt in woestijngebieden in Azië en in het zuidwesten van de VS, maar hebben we in Nederland nog niet gezien.”

Toch komen in Nederland door de huidige opwarming al kritieke grenzen voor de natuur in zicht. Zo dreigen boomsoorten als de lijsterbes en de berk in de knel te komen als de zomertemperaturen nog iets verder oplopen, waarschuwden ecologen op NU.nl.

Grondwater opkrikken helpt bomen koel te houden

Kan vernatting van het landschap helpen om zulke bomen koel te houden en ook andere natuurschade te voorkomen? Ecoloog Wieger Wamelink van Wageningen University & Research denkt van wel. “Bij een hogere grondwaterstand kunnen planten meer verdampen, en dat werkt verkoelend.”

Dat beaamt ecohydroloog Flip Witte: “Meer water zorgt voor verkoeling. Hogere grondwaterstanden helpen daar zeker bij. Zodra planten niet meer optimaal kunnen verdampen, gaat er meer zonne-energie in opwarming.”

Op de Nederlandse zandgronden zou een grondwaterverhoging van enkele decimeters al verschil maken, stelt Witte. “Het gaat erom of wortels nog contact kunnen maken met bodemvocht.”

Planten helpen bodem koel te houden: 30 graden verschil

Ook die bodem wordt steeds warmer door klimaatverandering. Voor planten is de hoogte van het grondwater belangrijk, maar voor de grondtemperatuur is het nog veel belangrijker of er überhaupt planten zijn, zegt de Wageningse bodemkundige Guido Bakema.

“Tijdens de extreme droogte van 2018 liep de temperatuur in kale grond op 5 centimeter diepte op tot boven de 50 graden. Een grasland bleef op diezelfde diepte bijna 30 graden koeler.”

“Het onbegroeid laten kan dus leiden tot een extra stijging van de temperatuur, en daarmee tot extra uitdroging van de bodem. Uiteindelijk krijg je een woestijnlandschap.”

Om het landschap beter bestand te maken tegen hittegolven moet het grondwater dus hoog genoeg staan én moet er voldoende beplanting aanwezig zijn. Om koele ‘microklimaatjes’ te creëren, kan die beplanting vervolgens het best bestaan uit een snelle afwisseling van bomen, struiken en grasland, zoals in een landschap met heggen en houtwallen.

Jasaseosmm.com Smm Panel is the best and cheapest smm reseller panel Buy Instagram Verified badge for instant Instagram likes and followers, Buy Verification Badge, Youtube views and subscribers, TikTok followers, telegram services, and many other smm services. telegram, and many other smm services